Deze week vond het Grote Coherentiedebat plaats dat Building Change samen met Vice Versa en Buitenlandse Zaken heeft georganiseerd. Het was een interessante bijeenkomst, met uitwisseling tussen verschillende sectoren. “Wat als we beleid echt verbinden?” was de centrale vraag van de middag. Eén ding staat buiten kijf, daar hebben we iedereen voor nodig.
Beleidscoherentie in Nederland en de gevolgen van geopolitiek
Het debat werd afgetrapt door twee korte keynote sprekers, Paul ‘t Hart (WRR) en Diederick van Wijk (Clingendael). Paul benadrukte dat beleidscoherentie in Nederland vraagt om intensieve interdepartementele samenwerking, waarbij idealiter thematische verkokering wordt doorbroken door gezamenlijke geldstromen en verantwoordingslijnen. Diederick plaatste beleidscoherentie in een bredere geopolitieke context: waar internationale interdependentie vroeger werd gezien als middel voor vrede en stabiliteit, wordt deze tegenwoordig steeds vaker ingezet als geopolitiek machtsmiddel. Juist daarom moet Europa volgens hem duidelijke keuzes maken over haar positie in de wereld om een betrouwbare, stabiele partner te blijven.
Impact van incoherent beleid
Ter introductie van de paneldiscussie had de redactie van Vice Versa Global een videoreportage gemaakt over de melksector in Kenia, waarin lokale boeren vertellen over de gevolgen van Nederlands en Europees beleid op hun dagelijks leven. De EU subsidieert haar melkindustrie, waardoor er sprake is van overproductie. Het handelscontract gesloten tussen de 27 Europese lidstaten en Kenia zorgt voor een ongelijk speelveld met grote negatieve gevolgen. De overproductie kan de EU nu exporteren naar Kenia. Door de toevoer van deze goedkope Europese producten, worden lokale boeren verdrongen. Een inzichtelijke casus van hoe besluiten die hier worden genomen, elders een zeer negatieve impact kunnen hebben.
Oorzaken van incoherent beleid
Zo vond ook het panel, waarbij Jacob-Jan Vreugdenhil (Woord en Daad) benadrukte dat de negatieve impact van incoherent beleid niet eerlijk verdeeld is. Het Mondiale Zuiden wordt hier veel harder door geraakt. Nicky Pouw (Universiteit van Amsterdam) voegde daaraan toe dat het daarom cruciaal is om interacties tussen incoherenties te begrijpen om de gevolgen te kunnen inschatten én wie er het hardst door wordt getroffen. Tijdens het panelgesprek werd duidelijk dat de geopolitieke situatie ertoe heeft geleid dat beleidscoherentie zich terug de politieke arena in moest vechten. Volgens Wampie Libon (Buitenlandse Zaken) lijkt dat nu aardig te lukken, maar blijft lastig vanwege het managen van schaarste door onder andere het inzetten van grondstoffen als wapen waar eerder al over is gesproken. Dat beleidscoherentie en breed gedragen agenda is bevestigd ook Carola Baller (VNO-NCW), zij benadrukte dat het voor het bedrijfsleven de implementatie van de CSDDD van groot belang is. Deze maatregelen zijn juridisch afdwingbaar, in tegenstellen tot de OESO-richtlijnen voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Vanuit hun diverse perspectieven besprak het panel een nieuwe visie op welzijn, waarbij economische groei niet meer centraal staat. Menselijk welzijn zou hierbij centraal moeten staan, hier én elders, met economische groei in een ondersteunende rol. Deze visie ontbreekt echter nog bij veel verschillende actoren. Het is daarom cruciaal om hierover met elkaar in gesprek te gaan en samen tot coherent beleid te komen.
Als Building Change zijn we blij met de aandacht voor beleidscoherentie en onderstrepen we het idee dat voor echt coherent beleid een brede coalitie nodig is. Niet alleen doordat verschillende partijen hun verantwoordelijkheid nemen voor spillovers, maar ook door uitwisseling van de kennis die er al is. Waar mogelijk hopen we het maatschappelijk middenveld en (semi-)overheid te blijven verbinden.
De volgende stappen richting coherent beleid
Tot slot, kwamen er uit het panel verschillende adviezen over hoe nu verder.
- Er is voldoende onderzoek gedaan over beleidscoherentie en er zijn voldoende succesverhalen. Gebruik dit onderzoek en doe er je voordeel mee.
- Hanteer een bredere definitie van welvaart: economische groei moet ter ondersteuning van het menselijk welzijn zijn, geen doel op zich.
- Nederland moet haar rol oppakken en Europa helpen haar koers te bepalen. Een coherente koers waarin negatieve impact van Nederlands en Europees beleid op het Mondiale Zuiden wordt gemitigeerd en er wordt geïnvesteerd in gelijkwaardige partnerschappen met het Mondiale Zuiden waarbij er goed wordt geluisterd naar wat partnerlanden nodig hebben.
Het debat werd afgesloten door Wampie Libon. Zij benadrukte dat wij allemaal ambassadeurs zijn voor beleidscoherentie en ontwikkelingssamenwerking. De enige manier om coherent beleid te creëren en een duurzamere visie van welvaart kan worden bewerkstelligt, is door samen te werken aan coherent beleid. Dit is een boodschap die Building Change alleen maar kan onderstrepen.
Lees hier ook het artikel van Vice Versa over het Grote Coherentiedebat.