Wat is het probleem?
Nederland staat bekend als een (doorstroom)belastingparadijs, met plek 7 op de Corporate Tax haven Index. Multinationals maken gebruik van lege brievenbusfirma’s en fiscale constructies om winsten via Nederland te laten lopen, omdat ons land gunstige belastingregels hanteert vergeleken met andere landen. 55 van de 100 grootste bedrijven ter wereld zijn in Nederland gevestigd vanwege fiscale redenen. Een voorbeeld is het Stellantis, een moederbedrijf van onder meer Peugeot, Citroen en Opel. Het bedrijf telde een winst van 190 miljard euro, maar alleen 46 van de 250.000 werknemers werken op het hoofdkantoor in Nederland.
Hoewel de Nederlandse overheid de afgelopen jaren enkele maatregelen heeft genomen tegen belastingontwijking, zoals het invoeren van conditionele bronbelasting, blijkt uit een publicatie van SOMO dat het aantal brievenbusfirma’s toeneemt in Nederland.
Effect op andere landen
Nederland ondersteunt lage- en middeninkomenslanden bij het versterken van hun economie en publieke sector. Tegelijkertijd zorgen onze belastingregels ervoor dat diezelfde landen cruciale belastinginkomsten mislopen: voor elke euro die de Nederlandse staatskas ontvangt via winsten die naar ons land worden gesluisd, verliest de rest van de wereld meer dan vijf dollar aan belastinginkomsten.
Zo verliest Mozambique 126 miljoen euro per jaar: een bedrag dat gelijk staat aan 27 procent van gezondheidsuitgaven van de overheid. Een ander voorbeeld is de Nederlandse mijnbouwer ERG. Die verzweeg miljarden omzet voor de Congolese staat om daar belasting te ontwijken. Geld dat het land nodig heeft voor publieke voorzieningen zoals onderwijs, veiligheid en gezondheidszorg.
Naar coherent beleid
Het resultaat is dat Nederland aan de ene kant landen ondersteunt door middel van ontwikkelingsgelden, maar ze tegelijk verzwakt door een fiscaal systeem dat belastingontwijking faciliteert.
Een coherent belastingbeleid vraagt om duidelijke keuzes. Nederland kan stoppen met het faciliteren van belastingontwijking door:
- actief bij te dragen aan internationale afspraken voor eerlijke belastingheffing.
- strengere regels tegen brievenbusfirma’s en winstverschuiving in te voeren.
- belastingverdragen te herzien die belastinginning in lage inkomenslanden ondermijnen.
- volledige transparantie te bieden over fiscale voordelen en constructies.